Dubrovnik is een stad met Italiaanse allure. De historische binnenstad staat sinds 1979 op de werelderfgoedlijst van de Unesco en geldt als een van de mooiste steden van Europa. De binnenstad is autovrij en biedt met zijn indrukwekkende stadsmuren, barokke kerken, voorname paleizen en smalle straatjes een schat aan bezienswaardigheden. De republiek Dubrovnik was (en is) trots op zijn cultuur, handelsbetrekkingen en vooral op de vrijheid, die de stad gedurende vele stormachtige eeuwen wist te behouden. Libertas (Vrijheid) is niet voor niets de wapenspreuk van de stad.

Tien redenen voor een bezoek aan…

Dubrovnik, stad tussen heden en verleden

 1  Ragusa
‘Prachtig gelegen op een uitstulping in de Adriatische Zee en met steile hellingen op de achtergrond zijn er maar weinig mediterrane stadscentra die kunnen wedijveren in uitstraling. Samengebald op een klein oppervlak kun je de historie hier bijna van het plaveisel scheppen. Maar de oude stad is geen museum, het kan er ook zeer levendig zijn. ’s Zomers zijn de straten vrijwel de gehele dag vol met flanerende stedelingen en bezoekers van buitenaf’, schrijft de Dominicusgids. Dubrovnik werd in de 7de eeuw gesticht door Romeinse vluchtelingen uit het nabijgelegen Epidaurum (nu Cavtat). Ze vestigden zich op het eiland Laus dat later verbasterd werd tot Ragusa. De Slaven vestigden later zich op het bosrijke vasteland tegenover het eiland, waarvan de naam Dubrovnik (dubrava, open ruimte in het bos) komt. De stad maakte deel uit van het Byzantijnse Rijk, Venetië en het Hongaars-Kroatische koninkrijk totdat het in de 16de eeuw zelfstandige stadstaat  werd. In 1526 erkende Dubrovnik het gezag van de Turkse sultan en betaalde het Turkse hof jaarlijks een hoge belasting in ruil voor zelfstandigheid. In 1667 raakte de stad zwaar beschadigd door een aardbeving. De Turkse overheersing duurde tot het begin van de 19de eeuw, waarna  Dubrovnik deel uitmaakte van het Oostenrijkse Rijk en sinds 1948 van Joegoslavië.

 2  Stadsmuren
‘De stadsmuren van Dubrovnik omringen een uitstekend bewaard complex van openbare en particuliere,  kerkelijke en bestuurlijke gebouwen uit alle perioden uit de geschiedenis van de stad, vanaf de stichting in de 7de eeuw’, schrijft de Unesco in haar rapport. De oude stad is klein en wordt omringd door een 1940 meter lange, 6 meter dikke en 25 meter hoge stadsmuur. In de Pilepoort, één van de drie toegangen tot de stad, hangt  de `city map of damages by the agression on Dubrovnik by the Yugoslav army, Serbs and Montenegrians 1991-1992’. Deze eenvoudige kaart herinnert aan de verschrikkingen van het beleg van Dubrovnik. Meer dan tweeduizend granaten werden vanaf de heuvels op de stad afgevuurd. De bevolking leefde maandenlang in schuilkelders terwijl de stad in puin werd geschoten. Direct na de beschietingen werd begonnen met het herstel van de stad. De sporen van de oorlog zijn gewist en langzaam keren de toeristen weer terug.
Aan de binnenzijde van de poort  kun je via een trap de muren op en vervolgens een rondje Dubrovnik maken. Vanaf de imposante steenmassa heb je een fraai zicht op een lappendeken van roodkleurige dakpannen, de stadstuintjes, de diepblauwe zee, de drukke haven en de kale hellingen van de berg Srđ. De muren die in de 12de en 13de eeuw werden gebouwd werden  in de loop der eeuwen versterkt en voorzien van bastions en torens. 

 3  Dubrovnik Summer Festiva
In juli en augustus houdt de 56ste editie van het `DSF’ de stad in haar greep. De stad verandert in een groot theater. In de binnenplaatsen van de stadspaleizen, op de pleinen en bastions worden klassieke concerten, operavoorstellingen, theatervoorstellingen en kleinere evenementen door binnen- en buitenlandse groepen uitgevoerd. De meer prestigieuze voorstellingen zijn al maanden van te voren uitverkocht, maar voor de overige uitvoeringen zijn tot enkele uren voor de voorstelling nog kaartjes verkrijgbaar.
www.dubrovnik-festival.hr

 4  Rectorspaleis
Het 15de-eeuwse Knežev dor was het paleis van de rector, de hoogste vertegenwoordiger van de republiek Ragusa. De inscriptie ‘Obliti privatorum, publica curate’ (Vergeet je privézaken, wijd je aan de algemene zaak) herinnert aan de taak van de rector. De ‘president’ werd gekozen uit een kleine groep adellijke burgers en leefde gedurende een maand als een gevangene in het paleis om zich zo volledig aan staatszaken te kunnen wijden. Na een zware explosie in 1460 – in een van de ruimtes werd het kruid opgeslagen – werd het huidige paleis gebouwd. De loggia aan de straatzijde bezit enkele zuilen met opmerkelijke versieringen. Het paleis biedt nu onderdak aan het cultureel-historisch museum met stijlkamers, arsenaal, apotheek en gevangenis.

 5  Levende stad

Josée Meiboom vond na haar studie culturele pedagogiek in 19xx een vakantiebaantje als hostess in Dubrovnik. Na haar eerste verblijf keerde ze regelmatig terug en vestigde zich, nadat ze haar man had leren kennen, definitief in Dubrovnik. `Ondanks dat Dubrovnik meer dan 350 jaar oud is – de stad werd na een zware aardbeving in 1667 bijna volledig herbouwd – is het een levende, moderne stad. Er wonen mensen in de huizen, de paleizen en kloosters worden gebruikt en de kerken drukbezocht. Als je op een terrasje zit moet je de stad op je laten inwerken en genieten van wat je ziet. Ik bezoek zelf graag het nieuwe Museum voor Moderne Kunst schuin tegenover hotel Excelsior. Er worden regelmatig interessante tentoonstellingen georganiseerd en ook de vaste collectie met portretten van onder andere Vlaho Bukovac, die geboren werd in Cavtat, is de moeite waard.  Het meest geniet ik echter van een concert tijdens het Dubrovnik festival in het atrium van het Rectorpaleis of van een optreden in het jazzcafé langs de haven.

 

 6  Winkelen

Dagelijks wordt op het Ivan Gundulićplein, een pleintje aan het begin van de Od Puča, een kleine warenmarkt gehouden. Boeren uit de omgeving bieden eigengemaakte rakija aan, een pittige brandewijn die op smaak gebracht is met kruiden. Al naar gelang het seizoen bieden vrouwen verse groentes, fruit, geurende kruiden en verse dadels aan. De winkelstraat Od Puča loopt parallel aan de Stradun. Naast typische toeristenwinkels met souvenirs en bedrukte T-shirts, vind je hier kleine modewinkels, delicatessenzaken, ateliers en juweliers. In de apotheek Ljekarna in het franciscanenklooster aan het begin van de Stradun kun je terecht voor traditionele recepten die tot ver in de Middeleeuwen teruggaan: rozenwater voor het reinigen van het gezicht en amandelmelk tegen rimpels.

 7  Stradun

De Stradun, de hoofdstraat van de stad, doorsnijdt de oude stad van de Pilepoort tot de havenpoort. De eerbiedwaardige `Italiaanse’ straat volgt de loop van de zeestraat die vroeger het eiland Ragusa scheidde van het vasteland. Overdag bevolken de toeristen de straat terwijl tegen het vallen van de avond de Stradun het toneel van de korzo, de traditionele avondwandeling, vormt. De Stradun dankt zijn eenvormige uiterlijk aan de aardbeving van 1667, waarna de straat werd herbouwd met de karakteristieke sobere panden. De huizen hebben identieke deuren en ramen die geflankeerd worden door groene luiken. Hoewel de meeste panden vandaag de dag onderdak bieden aan winkels, verbiedt de wet opzichtige lichtreclames zodat de namen van de winkels en restaurants te lezen zijn op de lantaarns die boven de deuren hangen.  

 

 8  Eten en drinken

Prijeko is de eetstraat van Dubrovnik. Van alle kanten proberen de eigenaren je met zinnetjes als ‘From Norway? Germany? Are you English?’ naar hun tafeltjes te lokken. De menukeuze loopt weinig uiteen. Ook langs de haven is het goed culinair vertoeven. Het grote Gradska Kavana, het stadscafé, heeft met zijn terrassen aan de stads- en havenkant de allure van een grand café. Als je de bordjes `Cold drinks’volgt kom je via een opening in de stadsmuur en enkele in de rotsen uitgehouwen treden uit bij café Buža. Tegen de steile rotskust liggen verschillende terrassen met parasols die een prachtig uitzicht bieden op de Adriatische Zee. Ook het bezoek aan het toilet is een unieke belevenis. Buffet Kamanica aan het marktplein wordt druk bezocht door de plaatselijke bevolking. Een goed teken. Hier eet je rižot (risotto) met mosselen of garnalen, een plaatselijke specialiteit. Het chique restaurant Proto bezit een schaduwrijk terras waar overheerlijke visgerechten worden geserveerd. 

 9  Lokrum

Vanuit de haven varen kleine bootje naar het groene eiland Lokrum. Het is een eiland met ‘keizerlijke’ allures. Maximiliaan van Habsburg, de latere keizer van Mexico, kocht in 1859 het eiland. Hij liet een voormalig klooster ombouwen tot zijn zomerpaleis en een botanische tuin aanleggen. Na zijn gewelddadige dood in 1866 kwam het paleis in handen van keizer Frans-Jozef’s zoon Rudolf die in de wintermaanden hier verbleef. De botanische tuin is met zijn unieke collectie angstaanjagende, drie-armige cactussen een bezoek waard. Het eiland heeft, net als de kust rond Dubrovnik, geen zandstranden maar een rotskust. Je kunt er heerlijk dwalen over de paden die leiden naar de heuveltop met als bekroning een fraai uitzicht vanaf het Napoleontische fort

 10  Cavtat

In de 3de eeuw v.Chr. stichtten Griekse kolonisten langs de zuidkust van het schiereiland Rat de kolonie Epidaurum. In de 7de eeuw sloegen de bewoners op de vlucht voor de Slaven en stichtten een nieuwe stad: Dubrovnik. In het begin van 19de eeuw raakte het vissersdorp Cavtat, dat op de ruďnes van de Griekse stad was ontstaan, in zwang bij de Oostenrijks-Hongaarse vakantiegangers. Het stadje dankt zijn charme aan de smalle straatjes die vanaf de kade de heuvels opklimmen. In de `bovenstad’ staat het geboortehuis van de schilder Vlaho Bukovac (1855-1922) dat ingericht is als een klein museum. Hoog boven het stadje torent het opmerkelijke Račićmausoleum. De beeldhouwer Ivan Meštroviç ontwierp voor de redersfamilie Račić een Byzantijns koepelvormig gebouw waarvan de ingang bewaakt wordt door twee vrouwenbeelden.  Van binnen is de koepel versierd met engelkopjes die dankzij de lichtinval van elkaar verschillen. Vanuit Cavtat loopt het Ronald Brownpad de heuvels in naar de top van de Stražišća (791 m). Halverwege biedt restaurant Konavoski komin niet alleen een fraai uitzicht maar ook een goede kennismaking met de traditionele keuken.